शान्ति, करुणा र सहअस्तित्वको सन्देश बोकेको पवित्र दिन बुद्ध जयन्ती आज श्रद्धा र भक्तिपूर्वक देशभर मनाइँदै छ । यस वर्ष २५७०औँ जयन्ती परेको छ, जसले मानव जीवनमा नैतिकता र सदाचारको महत्त्व झन् गहिरो रूपमा सम्झाउँछ ।
गौतम बुद्ध को जन्म, ज्ञान प्राप्ति र महापरिनिर्वाण—यी तीनै महान् घटना वैशाख शुक्ल पूर्णिमाकै दिन परेकाले यसलाई ‘त्रिसंयोग’ को रूपमा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ । कपिलवस्तु नजिकको लुम्बिनी मा जन्मिएका सिद्धार्थ गौतमले २९ वर्षको उमेरमा राजसी जीवन त्यागेर सत्यको खोजी सुरु गरेका थिए । भारतको बोधगया मा ज्ञान प्राप्त गरी अन्ततः कुशीनगर मा महापरिनिर्वाण प्राप्त गरेका थिए ।
उनका उपदेश—चार आर्यसत्य र अष्टाङ्गिक मार्ग—आज पनि मानव जीवनलाई सही दिशा दिने मार्गदर्शकका रूपमा लिइन्छन् । विशेषगरी अहिंसा, सहिष्णुता र करुणाको सन्देश विश्वभर सान्दर्भिक रहँदै आएको छ ।
यस अवसरमा बौद्ध तथा नेवार समुदायले बुद्धका मूर्तिहरू सजाएर नगर परिक्रमा गर्ने, धूप–दीप प्रज्वलन गर्ने, भजन–कीर्तन गर्ने तथा विभिन्न सांस्कृतिक झाँकी प्रदर्शन गर्ने परम्परा निभाउँदै आएका छन् । विशेष रूपमा लुम्बिनी मा भव्य कार्यक्रम आयोजना हुने गर्दछ ।
उभौली पर्व: प्रकृति र पुर्खाप्रतिको सम्मान
बुद्ध जयन्तीकै दिनसँगै किरात समुदायको महत्त्वपूर्ण पर्व उभौली पनि उत्साहका साथ मनाइँदै छन् । उभौली पर्व प्रकृतिसँगको सम्बन्ध, ऋतु परिवर्तन र कृषि चक्रसँग जोडिएको छ । जाडो सकिएर गर्मी सुरु भएसँगै मानिस र पशुहरू उकालो क्षेत्रमा सर्ने परम्परालाई यसले संकेत गर्छ ।
यस पर्वको मुख्य आकर्षण ‘साकेला नाच (सिली)’ हो, जसले प्रकृति, जीवनशैली र सामाजिक सम्बन्धलाई सांस्कृतिक रूपमा प्रस्तुत गर्छ । किरात समुदायले यस अवसरमा भूमिपूजा, पुर्खापूजा र वातावरण संरक्षणको सन्देश दिने धार्मिक अनुष्ठानहरू गर्ने गर्दछन् ।
विशेषगरी हलेसी महादेव र सिलिचुङ जस्ता स्थानहरूमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिन्छन् भने काठमाडौँ उपत्यकामा पनि साकेला सिली नाच व्यापक रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ ।
