धनगढी– अछाम तुर्माखाँदका ३१ वर्षीय भक्तबहादुर बयक क्षेत्री दुवै मिर्गौलामा खराबी आएपछि डेढ वर्षदेखि वीर अस्पतालमा डायलसिस गराउँदै आएका छन् । उनी डायलसिसका लागि राजधानी बसाइँ सरेका हुन् । काठमाडौं बसाइ महँगो भएकाले घरनजिकको अस्पतालमा डायलसिस गराउन चाहन्छन् तर जिल्लाबाट नजिकको डडेलधुरा अस्पतालमा सरकारले डायलसिस मेसिन पठाए पनि सञ्चालनमा छैन । अस्पतालमा ७ वटा मेसिन अलपत्र छ ।
क्षेत्री भन्छन्, ‘सबैभन्दा सजिलो सुर्खेतमा हो तर त्यहाँ बेड पाउन मुस्किल छ । डडेलधुराको अवस्था यस्तो छ ।’ डडेलधुरा अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डाक्टर चेतराज भट्टले मेसिन पठाएर मात्र नहुने बताए । उनले भने, ‘अस्पतालको मुख्य भवन बनिसकेको छैन, हस्तान्तरण हुनेबित्तिकै सञ्चालनमा ल्याउँछौं ।’
सरकारले मिर्गौलापीडितलाई लक्षित गरी जिल्लामा पठाएका करोडौं मूल्य पर्ने डायलसिस मेसिन थन्किँदा मर्कामा पर्ने बिरामीको संख्या थपिँदो छ । एउटा मेसिनबाट दैनिक तीन जनासम्मको डायलसिस गर्न सकिन्छ । अहिले अलपत्र अवस्थामा रहेका ७ वटा मेसिन सञ्चालन गरेको भए धेरै पीडितको डायलसिस गराउन सकिन्थ्यो ।
डडेलधुरा अस्पतालले सातामा ५-६ जना मिर्गौलाका बिरामी राजधानी रेफर गर्ने गरेको छ । जिल्लामा डायलसिस मेसिन सञ्चालन नभएका कारण राजधानी धाउन पर्दा एक त बिरामीले कष्ट भोग्नुपरेको छ । समयमा डायलसिस गराउन नसके बिरामीको अकालमै मृत्युसमेत हुन सक्छ । वाकवाक लाग्ने, खाना नरुच्ने, हातखुट्टा सुन्निने, सास फेर्न गाह्रो हुने यसको लक्षण हो ।
त्यसैगरी कञ्चनपुरको महाकाली प्रादेशिक अस्पतालमा मिर्गौलाका बिरामीका लागि उपयोगी हुने डायलसिस मेसिन आएको डेढ वर्ष भए पनि सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । सबै उपकरण जडान भइसकेको छ । जनशक्ति भर्ना र तालिम दिने काम पनि भएको छ । तर, डायलसिस सेवा भने सञ्चालन हुन सकेको छैन् । डायलसिस सेवाका लागि दुई महिनादेखि सबै उपकरण तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।
स्वास्थ्य सेवा विभागबाट अनुमति र सूचीकृत नहुँदा सेवा सञ्चालन हुन नसकेको अस्पताल विकास समितिका अध्यक्ष कृष्णानन्द भट्टले बताए । अस्पतालले यसकै लागि ४ जना तालिमप्राप्त स्टाफ नर्स भर्ना समेत गरिएको छ । तीन डाक्टरलाई तालिम दिएको छ । अस्पतालमा ५ वटा डायलसिस मेसिन जडान गरिएको छ ।
जसमध्ये ४ मेसिनबाट नियमित सेवा दिइने र एउटालाई आकस्मिक रूपमा राखिनेछ । कञ्चनपुरबाट ४० जनाभन्दा बढी मिर्गौला रोगी डायलसिसका लागि सेती प्रादेशिक अस्पताल धनगढी पुग्ने गर्छन । तर पालो पाउनै मुश्किल हुने गरेको विरामीको गुनासो छ । निजी स्वास्थ्य संस्थामा डायलसिस गराउँदा एक पटकको साढे ४ हजारसम्म खर्च लाग्ने गरेको छ ।
सेती प्रादेशिक अस्पतालमा पनि दुई पटकभन्दा बढी डायलसिस गराउँदा औषधि र अन्य सामानको साढे ३ हजारसम्म शुल्क लाग्ने गरेको सेवाग्राही बताउँछन। सेतीमा डायलसिस गराउन आउने बिरामीको संख्या १७० छ । १४ उपकरणमध्ये ११ बाट नियमित डायलसिस भइरहेको छ भने एक आकस्मिक र दुई एचआईभी र हेपाटाइटिस भएका बिरामीका लागि छुट्याइएको छ ।