कञ्चनपुर- बजेट अभावका कारण महाकाली पुल आयोजनाको काम बन्द भएको छ । गत वर्ष गरिएको कामको समेत भुक्तानी नपाएपछि निर्माण कम्पनीले काम रोकेको हो । ०७४ देखि निर्माण सुरु भएको पुल आयोजनाअन्तर्गत चार लेनको पक्की पुल निर्माण भइसकेको छ । गड्डाचौकीदेखि दोधारा चाँदनी नगरपालिकाको मलेरिया नालासम्म ८ किलोमिटर पहुँच मार्गको काम पनि अन्तिम चरणमा छ । यसैगरी पुलको दुवैतर्फ निर्माणाधीन गाइबन्ड (पोखरीको तटबन्ध) को काम पनि अन्तिम चरणमा छ ।
‘यो वर्षभित्रै काम सक्ने लक्ष्य छ, तर वजेट अभावले काम रोक्नुपर्ने अवस्था आयो,’ पुल निर्माण कम्पनी कुमार श्रेष्ठ सीएफईसी जेभीका इन्जिनियर किशोर पाण्डेयले भने, ‘गत वर्ष काम गरेको पनि भुक्तानी हुन बाँकी छ, यो वर्ष पनि धेरै काम भइसकेको छ, तर भुक्तानी बाँकी नै छ ।’ उनले तत्काल रकम भुक्तानी नभए काम रोक्न बाध्य हुनुपर्ने बताए ।
कामदारको भुक्तानीदेखि निर्माण सामग्री खरिदमा समेत समस्या भएको इन्जिनियर पाण्डेयले बताए । उनका अनुसार गत वर्षको ८ करोड र यस वर्षको १९ करोड गरी २७ करोड भुक्तानी हुन बाँकी छ । गत वर्ष २२ करोडको काम भएको थियो । जसमध्ये यस वर्षको बजेटबाट १४ करोड भुक्तानी भएको छ ।
यस वर्ष १९ करोडको काम भए पनि भुक्तानी नभएको उनले बताए । पुल निर्माणका लागि ३ अर्ब ६६ करोडमा ठेक्का सम्झौता भएको हो । डिजाइन परिवर्तन भएपछि भेरिएसन गर्न बाँकी छ । हालसम्म भौतिक प्रगति ९५ प्रतिशत र वित्तिय प्रगति ८३ प्रतिशत भएको पाण्डेयले बताए ।
अहिले पहुँच मार्गअन्तर्गत पुलको दुवैतर्फ १२ सय मिटर र गड्डाचौकीनजिकै २ सय मिटर गरी १४ सय मिटर मात्रै कालोपत्र गर्न बाँकी छ । गाइडबन्डको काम पनि दोधारा चाँदनीतर्फको बाँधमा कंक्रिक ब्लक बिछ्याउन मात्रै बाँकी छ । ‘अब काम धेरै छैन, पोखरी निर्माण र पहुँच मार्ग दुवै अन्तिम चरणमा छ,’ पाण्डेयले भने, ‘बजेट निकासा भएर दुईरतीन महिनामै सकिन्छ ।’
एकातर्फ बजेट निकासा भएको छैन । अर्कोतर्फ पुलको दुवैतर्फ ६ सय मिटर चौडा र २८ सय मिटर लम्बाइका समान दुई पोखरी निर्माण भइरहेका छन् । सुरुमा ठूलो ढुंगाले तटबन्ध निर्माण गर्ने डिजाइन थियो । तर ठूलो ढुंगा उपलब्ध नभएपछि प्लम्ब कंक्रिट (तार जालीमा ढुंगा भरेर माथि कंक्रिट ब्लक बिछ्याउने) को बाँध बनाउने गरी डिजाइन परिवर्तन भएको छ । तर उक्त डिजायन हालसम्म विभागबाट स्वीकृत भएको छैन ।
बर्खा नजिकिँदै गर्दा पहुँच मार्ग जोगाउनुपर्ने बाध्यता र नयाँ डिजाइन स्वीकृत गर्ने आश्वासनका कारण तत्काल काम सुरु गरिएको इन्जिनियर पाण्डेयले बताए र तर अहिले डिजाइन स्वीकृत नहुँदा समस्या भएको उनले बताए । गाइडबन्डको बेसको भने डिजाइन स्वीकृत भएको छ । ‘यो वर्ष बजेट निकै कम आयो, गत वर्षको पनि भुक्तानी गर्न सकिएन,’ महाकाली पुल आयोजनाका इन्जिनियर सविना रानाभाटले भनिन्, ‘बजेट अभावकै कारण काम रोकिएको छ ।’ उनका अनुसार निर्माण कम्पनीले कामदारहरूलाई ज्याला दिनसमेत रकम नभएपछि काम रोकेको हो ।
इन्जिनियर रानाभाटका अनुसार यस वर्ष पुल आयोजनामा १८ करोड बजेट आएको थियो । जसमध्ये १४ करोड गत वर्षको भुक्तानी गरिएको छ । ४ करोड अझै निकासा भइसकेको छैन । उनले दसैंतिहार अगावै भुक्तानी हुने सम्भावना पनि नभएको बताइन् ।
केही हदसम्म डिजाइन स्वीकृत नभएका कारण पनि बजेट निकासामा समस्या भएको उनले बताइन् । नदीको बीच भागमा ८ सय मिटर लम्बाइको पुल निर्माण भएको छ । दुवैतर्फ ६र६ सय मिटर नदीको भूभागमा पोखरी निर्माण गरेर नदीलाई बीचमा बगाउनुपर्ने हुन्छ । भीमदत्त नगरपालिकातर्फ नदीको बेग बढी हुने भएकाले पोखरीको गाइडबन्डलाई बाढी हान्न सक्ने हुन्छ । उक्त क्षेत्रमा गाइडबन्ड सुरक्षित राख्न स्परदेखि अन्य संरचनाहरू बनाउनुपर्ने हुन्छ । यसको डिजाइन अन्तिम नभइसकेकाले पास हुन नसकेको रानाभाटले बताइन् ।
निर्माणाधीन पुललाई दोधारा चाँदनीमा बन्ने सुक्खा बन्दरगाहको पूर्वाधारका रूपमा पनि हेरिएको छ । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको हालैको भारत भ्रमणका बेला तीन वर्षभित्र सुक्खा बन्दरगाह निर्माण गर्ने सहमति भएको छ । भारतले यसकै लागि आफ्नो क्षेत्रमा पहुँच मार्ग निर्माणको काम सुरु भइसकेको छ ।